การลงทุนติดตั้งระบบดับเพลิงอัตโนมัติชนิดก๊าซสารสะอาดมูลค่าสูง (เช่น Novec 1230, FM-200 หรือก๊าซไนโตรเจน) เพื่อป้องกันความเสียหายในศูนย์ข้อมูลคอมพิวเตอร์ (Data Center) ห้องควบคุมไฟฟ้าหลัก (MDB Room) หรือห้องเก็บเอกสารสำคัญ จะไม่เกิดผลใดๆ เลย หากเมื่อเกิดเพลิงไหม้ขึ้นจริง สารสะอากที่ถูกฉีดพ่นออกมาไหลรั่วซึมหนีออกนอกห้องอย่างรวดเร็วก่อนที่จะดับไฟได้สำเร็จ
ก๊าซดับเพลิงสารสะอาดเกือบทุกชนิดมีความหนาแน่นของก๊าซสูงกว่าอากาศปกติมาก (ก๊าซมีน้ำหนักและพร้อมจมลงด้านล่าง) หากผนัง ฝ้าเพดาน หรือพื้นยกมีรูรั่วหรือช่องเปิด ก๊าซจะรั่วไหลออกด้านล่างและอากาศปกติจะไหลเข้าด้านบนแทนที่อย่างรวดเร็ว ด้วยเหตุนี้มาตรฐานสากล NFPA 2001 (Standard on Clean Agent Fire Extinguishing Systems) และมาตรฐาน วสท. จึงกำหนดให้มีการทดสอบความแนบแน่นของห้องหรือ Room Integrity Test (Door Fan Test) เป็นข้อบังคับสำคัญที่สุดหลังติดตั้งระบบ วันนี้ทีมวิศวกร บริษัท นิวไทป์ เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด (NTE) จะอธิบายหลักการเชิงฟิสิกส์และแนวทางการแก้ไขให้ฟังครับ
1. กฎเหล็ก 10 นาที (Hold Time) ชี้ชะตาความปลอดภัยอาคาร
เป้าหมายหลักของการทดสอบ Room Integrity คือการคำนวณและประเมินว่าโครงสร้างห้องมีความสามารถในการกักเก็บก๊าซดับเพลิงให้อยู่ในความเข้มข้นที่ดับไฟได้สำเร็จยาวนานพอตามข้อกำหนดมาตรฐาน:
เหตุผลที่ต้องรักษาระดับความเข้มข้นให้คงอยู่อย่างน้อย 10 นาที เนื่องจากเมื่อเพลิงไหม้ถูกระงับลงในช่วง 10 วินาทีแรกที่สารสะอาดท่วมห้อง โครงสร้างภายใน เช่น แผงวงจร ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ หรือสายไฟ ยังคงมีความร้อนสะสมสูงมากสะสมอยู่ (Hot Spots) หากก๊าซเกิดการเจือจางรั่วไหลหนีออกไปก่อน 10 นาที อากาศภายนอกจะเข้ามาทำปฏิกิริยากับจุดร้อนนั้นและก่อให้เกิด การลุกไหม้ซ้ำ (Re-ignition หรือ Flashback) ซึ่งสร้างความสูญเสียครั้งใหญ่อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
2. วิธีการทดสอบแบบไม่ทำลายด้วยพัดลมประตู (Door Fan Test)
ในอดีตการตรวจเช็กต้องใช้วิธีปล่อยก๊าซจริงออกท่วมห้อง (Discharge Test) ซึ่งมีราคาแพงและส่งผลเสียต่อการดำเนินธุรกิจ มาตรฐาน NFPA 2001 จึงรับรองวิธีการทดสอบจำลองด้วยการติดตั้งพัดลมสร้างแรงดันต่างผ่านช่องประตู (Door Fan Test):
- ติดตั้งเครื่องมือทดสอบชั่วคราว: วิศวกรจะขึงโครงกรอบผ้าใบปิดประตูปานหลัก และติดตั้งพัดลมควบคุมความเร็วรอบสูง (Blower Door) ลงในกรอบประตูดังแสดงในแผนภาพด้านบน
- สร้างความดันต่างสัมพัทธ์ (Pressurization & Depressurization): พัดลมจะทำการเป่าลมเข้าและดูดลมออก เพื่อสร้างความแตกต่างแรงดันประมาณ 10 ถึง 50 ปาสคาล (Pa) ระหว่างในห้องกับนอกห้อง
- วัดอัตราการรั่วไหลสุทธิ: เกจวัดความดันต่างอัจฉริยะ (Micromanometer) จะส่งข้อมูลอัตราการไหลของลมไปยังเครื่องคอมพิวเตอร์เพื่อประเมินผลคำนวณหาค่าขนาดพื้นที่รูรั่วสะสมรวมสุทธิของห้องที่ยอมรับได้:
โปรแกรมประเมินผลจะจำลองทิศทางการจมตัวของก๊าซ เพื่อให้ได้ผลลัพธ์คำนวณวินิจฉัยว่า Hold Time ของห้องดังกล่าวมีระดับความปลอดภัยผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำ 10 นาทีจริงหรือไม่
3. 4 จุดรั่วไหลยอดฮิตภายในห้องดับเพลิงสารสะอาด
จากการสำรวจหน้างานจริงของวิศวกร NTE พบว่าช่องทางที่ทำให้ห้องตรวจไม่ผ่านส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากกระจกแตก แต่มาจากช่องเจาะงานสถาปัตย์และงานระบบที่มองไม่เห็น:
| ตำแหน่งรอยรั่ว (Common Leakage Points) | รายละเอียด / สาเหตุ | แนวทางป้องกันเชิงระบบ |
|---|---|---|
| ช่องร้อยสายไฟฟ้าใต้พื้นยก (Cable Penetrations) | การเดินสายไฟปริมาณมากจากห้องภายนอกเข้ามาใต้ห้องเซิร์ฟเวอร์ และมักไม่มีการปิดอุดรูร้อย | ใช้วัสดุกันไฟประเภทโฟมพองตัวหรือปูนกันไฟอุดปิดใต้โครงพื้นทั้งหมด |
| ขอบต่อแผ่นยิปซัมฝ้าเพดาน (Ceiling Joints) | รอยต่อระหว่างฝ้าทีบาร์หรือฝ้าฉาบเรียบกับผนังปูนฉาบไม่แนบสนิท | ใช้กาวอะคริลิกหรือซิลิโคนปิดแนวต่อโครงเหล็กยิปซัมให้สนิท |
| ช่องว่างขอบประตูด้านล่าง (Door Under-gap) | บานประตูทางเข้าหลักไม่มีการติดตั้งยางซีลกันลม หรือไม่มีแผ่นธรณีประตู | ติดตั้งยางกันชนรอบประตู (Door Seals) และแผ่นกวาดใต้ประตู (Door Sweep) |
| ระบบท่อส่งลมแอร์ (HVAC Ducting) | หน้าต่างพัดลมระบายอากาศไม่มีบานปิดอัตโนมัติ (Dampers) ปิดสนิทขณะก๊าซสั่งปล่อยตัว | เชื่อมระบบตู้ปล่อยแก๊สเข้าสั่งปิดมอเตอร์วาล์วแดมเปอร์กันไฟ (Motorized Fire Damper) ทันทีที่ระบบไฟอลามเตือนภัยชั้นแรก |
4. แนวทางปฏิบัติและแก้ไขเมื่อผลการทดสอบ Integrity Test "ไม่ผ่าน"
หากคอมพิวเตอร์แสดงผลว่าระยะเวลากักเก็บก๊าซ (Hold Time) ต่ำกว่า 10 นาที ฝ่ายวิศวกรรมต้องร่วมมือกับ NTE ในการดำเนินขั้นตอนปรับปรุงแก้ไขดังนี้:
- 1. การใช้กล้องตรวจจับความร้อนหรือควันเคมี: วิศวกรจะใช้เครื่องกำเนิดควันเทียม (Smoke Generator) พ่นสร้างควันแรงดันต่ำในห้องเพื่อสังเกตแนวควันลอยลอดออกจุดรั่ว หรือใช้กล้องถ่ายภาพความร้อนจับทิศทางอุณหภูมิที่ไหลเข้าตามซอกผนัง
- 2. งานซีลปิดผนึกช่องรั่ว (Sealing Process): ดำเนินการอุดรอยต่อทั้งหมดด้วยวัสดุประเภทกาวปิดรอยต่อกันไฟคุณภาพสูง (Firestop Sealant) บริเวณโครงสร้างแผ่นยิปซัมและท่อร้อยสายไฟ
- 3. การปิดวาล์วระบายลมระบายอากาศ: ปรับเทียบระบบควบคุมให้สัมพันธ์กัน ตรวจสอบว่าแอร์ตัวรองและพัดลมดูดอากาศระบายกลิ่นอับปิดทำงานสนิทขณะทดสอบ
- 4. ทดสอบซ้ำ (Re-testing): ดำเนินการติดตั้งพัดลม Door Fan Test เพื่อวัดค่าคำนวณใหม่อีกครั้งเพื่อออกใบรับรองวิศวกรรมประกอบการส่งมอบงานโครงการ
💬 สอบถามวิศวกร New Type Engineering
ปรึกษาการออกแบบ คำนวณมาตรฐาน และส่งทีมวิศวกรสำรวจหน้างานฟรี!
บริการออกแบบและตรวจวัดมาตรฐานวิศวกรรมครบวงจร
บริษัท นิวไทป์ เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด ทุนจดทะเบียน 5 ล้านบาท ได้มาตรฐาน ISO 9001:2015 ยินดีให้คำปรึกษา สำรวจหน้างาน และประเมินราคาฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย
