ติดตั้งระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm) อาคารไหนต้องมี? ขั้นตอน งบประมาณ และมาตรฐานที่ต้องรู้

📑 สารบัญเนื้อหา (Table of Contents)
วิศวกรตรวจสอบแผงควบคุมระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ Fire Alarm Control Panel

ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ (Fire Alarm System) คือด่านแรกของความปลอดภัยในอาคาร ทำหน้าที่ตรวจจับควันหรือความร้อนตั้งแต่เพลิงเริ่มก่อตัว แล้วแจ้งเตือนให้ผู้อยู่ในอาคารอพยพและระงับเหตุได้ทันเวลา สถิติความเสียหายจากอัคคีภัยส่วนใหญ่เกิดจาก "รู้ตัวช้า" ไม่ใช่ "ดับไม่ได้" — ระบบแจ้งเหตุที่ออกแบบถูกต้องจึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุดในบรรดางานระบบความปลอดภัยทั้งหมด

องค์ประกอบหลักของระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้

  • ตู้ควบคุม (Fire Alarm Control Panel — FCP): สมองของระบบ รับสัญญาณจากอุปกรณ์ตรวจจับและสั่งงานอุปกรณ์แจ้งเตือน
  • อุปกรณ์ตรวจจับ (Detector): ตัวตรวจจับควัน (Smoke Detector), ความร้อน (Heat Detector) และเปลวไฟ (Flame Detector) เลือกใช้ตามลักษณะพื้นที่
  • อุปกรณ์แจ้งเหตุด้วยมือ (Manual Pull Station): จุดกดแจ้งเหตุติดตั้งตามทางหนีไฟและทางเดินหลัก
  • อุปกรณ์แจ้งเตือน (Notification Appliance): กระดิ่ง ไซเรน และไฟสัญญาณ (Strobe) เพื่อแจ้งอพยพ
  • ระบบเชื่อมโยง: สั่งงานร่วมกับลิฟต์ ประตูหนีไฟ ระบบอัดอากาศบันได และระบบดับเพลิงอัตโนมัติ

อาคารประเภทไหนที่กฎหมายบังคับให้ติดตั้ง?

ตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคารและกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง อาคารต่อไปนี้ต้องติดตั้งระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ให้ครบถ้วนและพร้อมใช้งานเสมอ

  • อาคารสูง (ความสูงตั้งแต่ 23 เมตรขึ้นไป) และอาคารขนาดใหญ่พิเศษ
  • โรงงานอุตสาหกรรมตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม
  • โรงแรม อาคารชุด หอพัก และสถานบริการ
  • สำนักงาน ห้างสรรพสินค้า และอาคารสาธารณะที่มีพื้นที่ตามเกณฑ์กำหนด

ข้อควรรู้: นอกจากติดตั้งแล้ว เจ้าของอาคารมีหน้าที่จัดให้มีการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบเป็นประจำทุกปีโดยผู้ตรวจสอบที่ได้รับใบอนุญาต หากละเลยมีทั้งโทษตามกฎหมายและผลต่อกรมธรรม์ประกันภัย

เลือกระบบแบบไหนดี: Addressable หรือ Conventional?

หัวข้อเปรียบเทียบConventional (แบ่งโซน)Addressable (ระบุตำแหน่ง)
การระบุจุดเกิดเหตุบอกเป็นรายโซน เช่น "ชั้น 2"ระบุอุปกรณ์เป็นรายตัว เช่น "Smoke Detector #12 ห้องไฟฟ้าชั้น 2"
เหมาะกับอาคารเล็ก หอพัก ร้านค้า สำนักงานขนาดเล็กโรงงาน อาคารสูง โรงแรม โรงพยาบาล อาคารขนาดกลางขึ้นไป
งบประมาณเริ่มต้นประหยัดกว่าสูงกว่า แต่ลดค่าใช้จ่ายการค้นหาจุดเสียและ False Alarm ในระยะยาว
การขยายระบบจำกัดตามจำนวนโซนของตู้ยืดหยุ่น เพิ่มอุปกรณ์ใน Loop เดิมได้

ขั้นตอนการออกแบบและติดตั้ง 6 ขั้นตอนของ NTE

  1. สำรวจหน้างานฟรี: วิศวกรเข้าประเมินพื้นที่ ลักษณะการใช้อาคาร และความเสี่ยงเฉพาะจุด เช่น ห้องเก็บสารเคมีที่ต้องใช้อุปกรณ์กันระเบิด (Explosion Proof)
  2. ออกแบบและเขียนแบบ: คำนวณตำแหน่งและจำนวนอุปกรณ์ตรวจจับตามมาตรฐาน NFPA 72 และ วสท. พร้อมแบบแปลนสำหรับยื่นขออนุญาต
  3. เสนอราคาโปร่งใส: แจกแจงรายการอุปกรณ์ รุ่น และมาตรฐานรับรอง (UL Listed / FM Approved) ชัดเจน
  4. ติดตั้งโดยทีมช่างเฉพาะทาง: เดินสายร้อยท่อเหล็ก EMT/IMC ตามมาตรฐานงานติดตั้งทางไฟฟ้า
  5. ทดสอบระบบ (Testing & Commissioning): ทดสอบการทำงานอุปกรณ์ทุกตัวร่วมกับระบบอาคาร พร้อมเอกสารรายงาน
  6. ส่งมอบและดูแลต่อเนื่อง: อบรมการใช้งาน รับประกันผลงาน และบริการตรวจสอบบำรุงรักษาประจำปี (PM)

งบประมาณเริ่มต้นเท่าไหร่?

ค่าใช้จ่ายขึ้นกับขนาดพื้นที่ จำนวนอุปกรณ์ และชนิดระบบ โดยงานปรับปรุงหรือติดตั้งระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ขนาดเล็กเริ่มต้นที่ประมาณ 50,000 บาท ส่วนอาคารขนาดกลางถึงโรงงานอุตสาหกรรมจะประเมินจากแบบแปลนจริง — NTE ให้บริการสำรวจและประเมินราคาฟรีโดยไม่มีข้อผูกมัด

ทำไมต้องเลือก New Type Engineering?

  • พันธมิตรแต่งตั้งอย่างเป็นทางการของ Siemens (Siemens Authorized Partner) ด้านระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้
  • ออกแบบและควบคุมงานโดยวิศวกรไฟฟ้าวิชาชีพที่มีใบอนุญาต (ใบ กว.)
  • บริหารงานคุณภาพตามมาตรฐาน ISO 9001:2015
  • ดูแลครบวงจรตั้งแต่ออกแบบ ติดตั้ง ตรวจรับรอง จนถึงบำรุงรักษาประจำปี

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ระบบแจ้งเหตุเพลิงไหม้ต้องตรวจสอบบ่อยแค่ไหน?
ตามกฎหมายควบคุมอาคารและมาตรฐาน วสท. เจ้าของอาคารต้องจัดให้มีการตรวจสอบใหญ่ประจำปีอย่างน้อยปีละ 1 ครั้งโดยผู้ตรวจสอบที่มีใบอนุญาต และควรทดสอบการทำงานย่อย (เช่น ทดสอบ Detector สุ่มตามโซน) ทุก 3–6 เดือน เพื่อให้มั่นใจว่าระบบพร้อมทำงานเสมอ NTE มีบริการสัญญาบำรุงรักษารายปี (PM Contract) พร้อมออกรายงานผลการตรวจสอบ
ติดตั้งระบบ Fire Alarm ใช้เวลานานเท่าไหร่?
อาคารสำนักงานหรือหอพักขนาดเล็กใช้เวลาประมาณ 2–4 สัปดาห์ ส่วนโรงงานหรืออาคารขนาดใหญ่ประมาณ 1–3 เดือนขึ้นกับความซับซ้อนของระบบและการประสานงานหน้างาน ทั้งนี้การติดตั้งในอาคารที่เปิดใช้งานอยู่สามารถแบ่งเฟสทำงานนอกเวลาได้เพื่อไม่ให้กระทบธุรกิจ
ระบบเก่าแบบ Conventional อัปเกรดเป็น Addressable ได้หรือไม่?
ได้ และเป็นงานที่ NTE ทำบ่อย โดยทั่วไปสามารถใช้แนวท่อร้อยสายเดิมได้บางส่วน วิศวกรจะสำรวจสภาพสายและอุปกรณ์เดิมก่อน แล้วออกแบบการเปลี่ยนผ่านเป็นระยะ (Phased Migration) เพื่อให้อาคารมีระบบแจ้งเหตุใช้งานได้ตลอดช่วงปรับปรุง
Smoke Detector กับ Heat Detector ต่างกันอย่างไร เลือกใช้ที่ไหน?
Smoke Detector ตรวจจับอนุภาคควัน เหมาะกับพื้นที่ทั่วไป สำนักงาน ห้องนอน ทางเดิน เพราะแจ้งเหตุได้เร็วที่สุด ส่วน Heat Detector ตรวจจับอุณหภูมิที่สูงผิดปกติ เหมาะกับครัว ห้องเครื่อง ลานจอดรถ หรือพื้นที่ที่มีควัน ไอน้ำ หรือฝุ่นเป็นปกติซึ่ง Smoke Detector จะเกิดสัญญาณเตือนเท็จ (False Alarm) ได้ง่าย

💬 สอบถามวิศวกร New Type Engineering

ปรึกษาการออกแบบ คำนวณมาตรฐาน และส่งทีมวิศวกรสำรวจหน้างานฟรี!

กดแอด LINE @newtypeth

บริการออกแบบและตรวจวัดมาตรฐานวิศวกรรมครบวงจร

บริษัท นิวไทป์ เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด ทุนจดทะเบียน 5 ล้านบาท ได้มาตรฐาน ISO 9001:2015 ยินดีให้คำปรึกษา สำรวจหน้างาน และประเมินราคาฟรีไม่มีค่าใช้จ่าย

ติดต่อทีมวิศวกร (Request Proposal)
CONTINUE READING

📚 บทความความรู้วิศวกรรมแนะนำอ่านต่อ

⚡ ไฟฟ้า & Alarm เลือกตัวตรวจจับควัน vs ความร้อน (Smoke vs Heat Detector) ป้องกัน False Alarm

เลือกตัวตรวจจับควัน vs ความร้อน (Smoke vs Heat Detector) ป้องกัน False Alarm

เจาะลึกวิศวกรรมการเลือกติดตั้งตัวตรวจจับเพลิงไหม้ (Smoke Detector vs Heat Detector) ตามมาตรฐาน NFPA 72 และ วสท.: ความแตกต่างในการท...

อ่านบทความนี้ต่อ →
⚡ ไฟฟ้า & Alarm เจาะลึกระบบตรวจจับควันความไวสูง ASD (VESDA) ทำงานอย่างไร เหมาะกับพื้นที่แบบไหน?

เจาะลึกระบบตรวจจับควันความไวสูง ASD (VESDA) ทำงานอย่างไร เหมาะกับพื้นที่แบบไหน?

คู่มือระบบตรวจจับควันความไวสูง ASD (Aspirating Smoke Detector) หรือ VESDA อธิบายวิศวกรรมการทำงาน เกณฑ์เวลาหน่วงการเดินทางของควัน 1...

อ่านบทความนี้ต่อ →
⚡ ไฟฟ้า & Alarm ไฟฉุกเฉิน (Emergency Light) และป้ายทางหนีไฟ: ปัจจัยชี้ชะตาเมื่อไฟดับระหว่างไฟไหม้

ไฟฉุกเฉิน (Emergency Light) และป้ายทางหนีไฟ: ปัจจัยชี้ชะตาเมื่อไฟดับระหว่างไฟไหม้

คู่มือทางวิศวกรรมความปลอดภัย: เจาะลึกมาตรฐานระบบไฟฉุกเฉิน (Emergency Light) และป้ายหนีไฟเรืองแสงตามเกณฑ์ วสท. และ NFPA 101 เพื่อนำ...

อ่านบทความนี้ต่อ →